Overzicht van parels

De kliniek betrekt de buurt, de media en de pers actief bij de kliniek en haar patiënten. Hiermee probeert de kliniek het kritische en soms negatieve beeld over tbs te nuanceren door het gesprek met elkaar aan te (blijven) gaan. De kliniek kijkt hiermee breed naar thema’s als verbinding en stelt zich transparant op. Er zijn verschillende acties ingezet om de buitenwereld te betrekken. Zo is er een podcast opgenomen, worden er open dagen georganiseerd en is de kliniek aanwezig bij commissietafel gesprekken in de tweede kamer. Ook hebben zowel Jeroen Pauw als Beau van Erven Dorens van hun bezoek aan de kliniek een aflevering op televisie uitgezonden en zoekt de kliniek zelf de pers op als er een incident heeft plaatsgevonden. De kliniek zet deze acties niet zomaar in. Door op voorhand goed na te denken over waarom en vooral hoe er gecommuniceerd wordt, zet de kliniek zichzelf in de positie om proactief te kunnen reageren in plaats van reactief. Hiermee houdt de kliniek de controle over de informatie die naar buiten stroomt en daarmee over het beeld dat van de kliniek geschetst wordt. De kliniek kan hiermee situaties veel beter in de hand houden en werkt stigma en taboe doorbrekend.

Er zijn specifieke functies voor het coördineren van de in- en uitstroom van patiënten. De instroomcoördinator beoordeelt de aanmeldingen en bekijkt of ze passend zijn. De uitstroomcoördinator coördineert de uitstroom van patiënten, bespreekt wekelijks met de hoofdbehandelaar de trajecten (hoe het gaat, wat is er nodig en wat zijn de aanmeldingen) en heeft contact met externe partijen. Samen met de patiënt maakt de uitstroomcoördinator een woonprofiel. Hierbij wordt er besproken wat er in de huidige situatie nodig is, welke plekken passend zijn en waar de patiënt zelf graag naar zou willen uitstromen. Op basis van het woonprofiel wordt er een aanbeveling geschreven. Daarnaast is de uitstroomcoördinator een module resocialisatie aan het schrijven gericht op het verkleinen van de overgang tussen de klinische setting en daarbuiten, met als doel om terugval te voorkomen.

Er wordt een hoge mate van sociale veiligheid en saamhorigheid ervaren. De verantwoordelijkheid voor veiligheid wordt bij medewerkers en patiënten zelf belegd en zit hem met name in de samenwerking hiertussen. De kliniek streeft naar het neerzetten van een ‘wij’ gevoel en een open leef- en werkklimaat. De veiligheid wordt gewaarborgd binnen elementen als relationele veiligheid, herstelgericht werken, intensieve samenwerking tussen medewerkers en patiënten, verantwoordelijkheid bij- en participatie van patiënten, open communicatie en een beroep doen op ieders eigen verantwoordelijkheid. Het bewust niet werken met piepers en beperkt camera toezicht draagt volgens medewerkers en patiënten juist bij aan de veiligheid. De verantwoordelijkheid voor veiligheid wordt breed gedragen binnen alle lagen van de organisatie. Er wordt uitgegaan van elkaars krachten. Daarbij is de kliniek van mening dat patiënten pas verantwoordelijkheid kunnen nemen als zij verantwoordelijkheid krijgen. Zo worden patiënten betrokken bij de besluitvorming rondom separaties, wordt hun advies ingewonnen bij verlofaanvragen van andere patiënten, wordt er van patiënten verwacht dat zij elkaar aanspreken op gedrag en optreden bij incidenten en wordt er van patiënten verwacht dat zij in groepsverband openheid geven over het eigen gepleegde delict. Medewerkers benoemen dat het opvallend is dat er in de kliniek weinig incidenten plaatsvinden en zijn van mening dat deze unieke visie en werkwijze hieraan bijdragen.

Binnen de FPA wordt er gewerkt met een tokensysteem; een vorm van een beloningssysteem. Patiënten kunnen voor verschillende activiteiten tokens verdienen, bijvoorbeeld voor deelname aan onderdelen van het dagprogramma zoals de dagopening, lunch, avondeten en deelname aan therapie. Ook het uitvoeren van bepaalde taken en het inleveren van een urinecontrole levert een token op en nog één als de uitslag negatief is. De tokens worden verzameld in een koker en hiermee kunnen er in het interne winkeltje diverse producten gekocht worden, waaronder bol.com bonnen. Zowel medewerkers als patiënten zijn erg enthousiast over dit systeem. Medewerkers geven aan dat het bijdraagt aan een herstelgerichte aanpak. Patiënten doen hiermee positieve ervaringen op en het gaat inactiviteit tegen wat het krijgen van een dagritme bevorderd. Ook patiënten geven aan dat dit beloningssysteem motiverend werkt en ze hierdoor taken doen waar ze anders misschien geen zin in zouden hebben. Daarnaast geven ze aan dat het fijn is een kans te hebben om iets te kunnen verdienen en te leren sparen.

Het bieden van nabije, persoonsgerichte en humane zorg is goed geborgd in de cultuur en dagelijkse werkwijze van de instelling. De passie voor de doelgroep en de wil om aan te sluiten bij de wensen en mogelijkheden van de patiënt kwam binnen alle lagen van de organisatie duidelijk naar voren. Tevens uiten patiënten zich tevreden over de zorg die zij ontvangen en voelen zij zich gezien en gehoord door de staf. Medewerkers voelen zich iedere dag weer gemotiveerd om de beste zorg leveren aan de patiënt. Het bieden van zorg op maat is hierbij eerder de regel dan de uitzondering. Hierin tonen medewerkers eindeloos geduld als het gaat om het blijven proberen en met elkaar onderzoeken wat wel of niet werkt binnen de behandeling.

Medewerkers geven aan dat er veel aandacht is voor hun welzijn en ontwikkeling wat ten goede komt aan het werkplezier. De FPA faciliteert onder andere in coaching on the job, waarbij een externe coach een dienst meeloopt en de medewerker laagdrempelig van feedback voorziet. Ook worden er opleidingsdagen, multidisciplinaire teamdagen, supervisie en intervisie georganiseerd. Medewerkers geven aan dat er veel ruimte is om zichzelf te ontwikkelen. Het reviewteam is enthousiast over de Personal Check Point (PCP) momenten die elke dienst plaatsvinden, waarbij er echt oog voor elkaar is. Hierbij worden er met alle stafleden zaken besproken zoals hoe iemand erbij zit, wat er op de afdeling speelt en of iemand ergens hulp bij nodig heeft. Deze PCP momenten zijn vooral gericht op de medewerker zelf.

Binnen de kliniek heerst een open klimaat en een prettige sfeer. Onder medewerkers wordt een hoge mate van saamhorigheid ervaren. Er wordt geïnvesteerd in een wij-cultuur en de lijntjes qua communicatie zijn kort binnen de organisatie. Het multidisciplinair overleggen zorgt ervoor dat beslissingen in gezamenlijkheid worden genomen en medewerkers zich hierin gesteund voelen. Binnen het open klimaat wordt de sociale veiligheid gewaarborgd. De verantwoordelijkheid voor deze veiligheid wordt bij medewerkers en patiënten belegd en breed gedragen binnen de kliniek. Hierbij gaat men uit van elkaars krachten. Er vindt op basis van relationele veiligheid en herstelgericht werken een intensieve samenwerking plaats tussen medewerkers en patiënten. Er lijkt tijd genomen te worden om de juiste zorg op maat te bieden en aandacht te besteden aan het leefklimaat. De kliniek oogt als een platte organisatie waar wordt gewerkt vanuit vertrouwen en gelijkwaardigheid. Het bewust niet werken met piepers en beperkt camera toezicht draagt volgens medewerkers en patiënten juist bij aan de veiligheid.

De afgelopen jaren is er veel geïnvesteerd in de multidisciplinaire samenwerking wat zijn vruchten heeft afgeworpen. Drie jaar geleden was dit onderwerp nog een oester, maar inmiddels is dit terecht een parel te noemen. Medewerkers noemen dat er een gezamenlijke verantwoordelijkheid is voor de behandeling van de patiënten die zij voelen en ook nemen. Dit was te voelen door alle lagen van de organisatie heen. De drie afdelingen werken dusdanig met elkaar samen dat zij ook op de hoogte zijn van wat er speelt op elkaars afdeling en elkaar hierbij ondersteunen. Dit draagt ook bij aan de forensische scherpte en veiligheid op de afdelingen. Vertrek of uitval van medewerkers wordt met elkaar opgevangen, waarbij ook gebruik gemaakt kan worden van het personeel van de FPK. Medewerkers geven aan dat het contact onderling laagdrempelig en niet hiërarchisch is. Tijdens de inwerkperiode worden er kennismakingsgesprekken met alle disciplines ingepland wat de drempel verlaagt om bij elkaar binnen te stappen. Ook patiënten ervaren dat zij laagdrempelig bij de staf kunnen aankloppen. Er zijn korte lijntjes tussen de verschillende disciplines en naast de vaste vergadermomenten is er ook voldoende ruimte om onderling met elkaar af te stemmen. Dit wordt ondersteund door voldoende structurele overlegmomenten waarbij verschillende disciplines aanwezig zijn. De afgelopen periode zijn er ook disciplines aan het team toegevoegd zoals de klinisch casemanager die de schakel is tussen de behandelaar en het team en daarmee de druk bij de psychologen weghaalt.

De kliniek biedt middels de inzet van personeelsbegeleiding en rehabilitatiemedewerkers extra ondersteuning aan de teams. De kliniek heeft meerdere personeelsbegeleiders in dienst die gekoppeld zijn aan de verschillende teams en die 24 uur per dag, 7 dagen per week bereikbaar zijn. De personeelsbegeleiders hebben een coachende rol voor zowel de teams als individuele medewerkers. Ze besteden structureel aandacht aan medewerkers die net in dienst zijn, aan het geven van feedback, het begeleiden van intervisie en het neerzetten van een open en ontspannen setting. Ook bieden personeelsbegeleiders zorg als er een incident heeft plaatsgevonden. Ook zijn er rehabilitatiebegeleiders in dienst, die ingezet worden als de stap naar dagbesteding of werk te groot is. Deze medewerker treedt op een laagdrempelige manier in contact met de patiënt en gaat met de patiënt aan de slag op het gebied van actieve of creatieve bezigheden. Op deze manier wordt de patiënt vanuit een veilige situatie gestimuleerd zijn werkzaamheden op te pakken en wordt de drempel naar het deelnemen van dagbesteding of werk verlaagd. Een ander voordeel is dat er structureel individuele aandacht geboden wordt zonder dat dit extra druk legt op de bezetting. De kliniek is in staat op deze manier de patiënt zorg op maat te bieden en aan te sluiten bij de behoeftes en wensen die op dat moment spelen.

Medewerkers worden door de teamleider aangemoedigd om VIM-meldingen (Veilig Incident Melden) te maken, juist ook als een incident niet zo ernstig lijkt. Alle gemaakte (en soms nog niet gemaakte) VIM-meldingen worden wekelijks structureel tijdens het zinloopspreekuur besproken. Hierbij is naast de manager en de beleidsmedewerker een staflid van elke afdeling aanwezig. De meldingen worden geopend en allemaal met elkaar doorlopen. Naast het stilstaan bij de meldingen wordt er gekeken naar patronen van incidenten en wat hiervan geleerd kan worden. Dit draagt bij aan vroegsignalering en daarmee de forensische scherpte. Doordat de meldingen van alle afdelingen besproken worden weet men ook wat er speelt op de andere afdelingen, wat ten goede komt aan de samenwerking en veiligheid.

De kliniek zet kennis rondom afkomst en cultuur van een patiënt bewust in binnen de behandeling. Er wordt integer en cultuursensitief gewerkt en er is veel aandacht voor levensvragen. Er wordt gekeken wat het toekomstperspectief van de patiënt is binnen zijn land van herkomst en dagbestedingsactiviteiten worden hier waar mogelijk op aangepast. De patiënt wordt stapsgewijs begeleidt richting de toekomst. De kliniek faciliteert een goede overdracht bij uitzetting naar land van herkomst en bepaalde disciplines reizen bij uitzetting met de patiënt mee ter ondersteuning. De kliniek heeft een breed netwerk en er vindt samenwerking plaats met gespecialiseerde organisaties. Er is een arts met een Somalische achtergrond die ingezet kan worden en een antropoloog in dienst. Ook binnen de afdeling wetenschappelijk onderzoek is er aandacht voor het onderwerp en lopen er op dit moment twee promotieonderzoeken.

Cliënten hebben aangegeven tevreden te zijn over het medicatiebeleid dat FPA Coornhert hanteert. Dit beleid houdt in dat er wordt onderzocht of medicatie mogelijk afgebouwd kan worden, of dat het kan worden omgezet, in plaats van het blijven voorschrijven van medicatie. Dit beleid sluit aan bij de wens van cliënten om zo min mogelijk medicatie te gebruiken.

Het zogenoemde vrijhedenbeleid geeft interne bewegingsvrijheid aan patiënten. In het vrijhedenbeleid wordt de bewegingsvrijheid op basis van de fase waarin een patiënt zich bevindt in zijn behandeling vastgesteld. Hoe verder een patiënt in zijn behandeltraject is, hoe meer bewegingsvrijheid deze patiënt heeft binnen de kliniek. Hierdoor zijn bepaalde deuren en ruimtes voor bepaalde patiënten open en vrij toegankelijk. Patiënten hebben hierdoor het gevoel dat zij vertrouwen en verantwoordelijkheid krijgen en ervaren dit als prettig. Tevens kunnen patiënten naar buiten lopen om te wandelen of te sporten in de binnentuin en kunnen zij vervolgens zelf weer teruglopen naar de afdeling. Patiënten ervaren hierdoor een meer huiselijke sfeer en voelen zich minder opgesloten. Dit maakt het stukje wonen naast de behandeling prettiger binnen een gesloten setting.

Tijdens de reviewdag is het reviewteam opgevallen dat er erg laagdrempelig contact is tussen de medewerkers. Er zijn korte lijntjes en iedereen loopt gemakkelijk bij elkaar naar binnen. Er is geen sprake van hiërarchie, er wordt multidisciplinair samengewerkt aan de zorg voor cliënten. Medewerkers gaan gelijkwaardig met elkaar om, kijken vanuit zijn of haar eigen expertise en hebben oog en oor voor de expertise van anderen. In het verleden voelden niet alle medewerkers zich gehoord en heerste er het gevoel dat niet iedereen mee mocht beslissen over het behandeltraject, waardoor er soms over iemand zijn hoofd besloten werd. Nu worden alle disciplines betrokken bij besluitvorming en wordt iedereen als gelijkwaardig gezien. Medewerkers proberen daarnaast zo gelijkwaardig mogelijk om te gaan met cliënten. Er wordt naar cliënten geluisterd, ze worden serieus genomen en medewerkers proberen zo min mogelijk boven de cliënten te staan. Medewerkers horen van cliënten terug dat ze dit prettig vinden. Zo heeft een cliënt benoemd dat hij zich voor het eerst sinds jaren weer mens voelde.

De kliniek zet tal van acties in om het sociale netwerk te betrekken bij de behandeling. Stafleden worden opgeleid tot systemisch werker. In de toekomst wordt het systemisch werken geïmplementeerd binnen iedere afdeling. Op afdeling Robijn wordt er momenteel een pilot gedraaid met het opleiden van een systemisch werker. Binnen de pilot wordt ook het netwerk uitgenodigd om aan te sluiten bij de behandelplanbespreking. Op andere afdelingen wordt het netwerk ook actief betrokken, niet alleen bij vragen of uitdagingen binnen de behandeling maar ook bij positieve zaken. Zo krijgt het sociale netwerk een terugkoppeling van de behandelplanbespreking en wordt het netwerk om input voor het signaleringsplan gevraagd. De kliniek organiseert daarnaast vader-kind dagen om het contact tussen patiënten en hun (klein)kinderen te stimuleren en er worden regelmatig netwerkdagen en/of avonden georganiseerd. De kliniek exploreert nu de mogelijkheden voor het vormgeven van een familiekamer. Tevens gaat er een nieuwsbrief uit naar netwerkleden.

Iets wat duidelijk op de reviewdag naar voren komt, is dat medewerkers oog voor elkaar hebben. Als er een incident heeft plaatsgevonden, dan staat iedereen voor elkaar klaar en word je opgevangen. Voorheen werd een incident geëvalueerd door een aantal mensen, nu wordt dit unit-overstijgend gedaan en komt personeel bijeen om het incident na te bespreken. Ook bij de intervisie is er speciale aandacht hoe iedereen erbij zit. Er is na de coronatijd een nieuwe vorm van intervisie gekomen, waarbij er drie soorten zijn: binnen het eigen stamteam, in kleine groepen multidisciplinair over de verschillende units heen en in twee grote groepen over de hele FPA heen. Hierdoor heeft iedere medewerker gemiddeld één keer per maand intervisie, waar er bij elkaar wordt stilgestaan. Het reviewteam vindt dat de FPA trots kan zijn op deze verbinding tussen de medewerkers.

De kliniek maakt gebruik van netwerkbegeleiders die zich fulltime bezighouden met het betrekken van het sociale netwerk bij de behandeling. Aan iedere afdeling is één netwerkbegeleider gekoppeld. Hierdoor hebben netwerkbegeleiders een relatief kleine caseload waardoor zij de tijd hebben zich op het netwerk te richten en deze de aandacht te geven die het verdient. Als er geen steunend systeem aanwezig is wordt er geïnvesteerd in het opnieuw opbouwen van een netwerk. Tevens wordt er gebruik gemaakt van de inzet van vrijwilligers. Het uitgangspunt is dat een steunend netwerk een essentieel element is binnen de resocialisatie. Ook schenkt de netwerkbegeleider aandacht aan het slachtoffer en of de nabestaanden. Samen wordt gezocht naar hoe dit een plek kan krijgen binnen de behandeling door bijvoorbeeld aan herstel contact te werken.

FPA Coornhert heeft een groot en breed programma-aanbod voor cliënten. Het behandelaanbod is uitgebreid en er zijn binnen de FPA drie vaktherapeuten werkzaam: een muziektherapeut, een psychomotorische therapeut en een beeldende therapeut. Een vaste sociotherapeut gaat elke vrijdag met cliënten naar een sporthal op het terrein, waar naast cliënten ook mensen van buiten de FPA komen. De FPA neemt deel aan allerlei toernooien zoals een voetbaltoernooi, waarbij de teams gemengd zijn met cliënten en medewerkers. Op de FPA is er ook een activiteitenbegeleidster werkzaam die diverse activiteiten met de cliënten doet, zoals crea en wandelen. Tevens worden cliënten gestimuleerd om vrijwilligerswerk te doen. Waar het reviewteam daarnaast van onder de indruk is, is dat er gewerkt wordt met het ‘maatjesproject’. Hierbij wordt er een maatje aan de cliënt gekoppeld om bijvoorbeeld te gaan wandelen. Het reviewteam vindt het bewonderingswaardig om te zien dat er een groot en breed programma-aanbod voor cliënten is en daarbij de verbinding met de maatschappij wordt gemaakt.

De kliniek heeft twee maatschappelijk werkers in dienst die ieder dertien patiënten uit beide afdelingen in hun caseload hebben. Aangezien de caseload relatief klein is in vergelijking met andere FPC/K’s hebben de maatschappelijk werkers voldoende tijd en ruimte om het sociale netwerk van de patiënt te betrekken bij de behandeling. De maatschappelijk werkers hebben het sociale netwerk van de patiënt goed in beeld en houden hier focus en aandacht op. Er worden verschillende acties ingezet om het sociale netwerk goed te informeren en te betrekken bij de behandeling. Zo worden familieleden of andere naasten op voorhand gescreend en wordt er bij opname contact opgenomen en om een contactpersoon gevraagd. Na de behandelplanbespreking wordt er een kennismakingsgesprek gepland om de opgestelde doelen met het netwerk te bespreken, uitleg te geven, huisregels door te nemen en te bespreken hoe het contact met de patiënt is en wat er in de loop der jaren is gebeurd. De voorwaarden voor het sociaal verlof worden doorgenomen en er wordt door de maatschappelijk werker op voorhand gesproken met de persoon in kwestie als deze op bezoek wil komen. Er vinden veel netwerkgesprekken plaats en mocht het netwerk niet persoonlijk kunnen langskomen dan wordt er gebruik gemaakt van videobellen. Het sociale netwerk is enkele keren aanwezig bij behandelplanbesprekingen en zo nodig wordt er gebruik gemaakt van een tolk.

Twee keer in de week heeft het personeel lessen met betrekking tot deskundigheidsbevordering. Deze lessen worden gegeven door zowel internen als externen. Er komen elke keer andere thema’s aan bod. De thema’s kunnen gaan over ziektebeelden, maar ook over (medicatie)veiligheid of moreel beraad. Er wordt bij het personeel geïnventariseerd aan welke scholing er behoefte is. Daarnaast zijn er allerlei mogelijkheden tot het volgen van opleidingen of cursussen om de deskundigheid te vergroten. Het reviewteam vindt het mooi om te zien dat FPA Den Haag op deze manier investeert in zijn personeel en vindt het dan ook terecht dat deskundigheidsbevordering (voor de derde keer op rij) een parel is.

De kliniek is bezig om seksualiteitsbeleid breed op te zetten. Tevens participeert de kliniek binnen de KFZ-call rondom seksualiteitsbeleid. De kliniek heeft twee seksuologen in dienst en een derde wordt momenteel aangenomen. De seksuologen hebben de sectie Seksuologie opgericht, verschillende modules herschreven en een training voor medewerkers ontwikkeld. Binnen de sectie Seksuologie richten de seksuologen zich op het behandelen van patiënten, het ontwikkelen en uitrollen van beleid, het bieden van werkbegeleiding en educatie aan medewerkers en overstijgende zaken. De seksuologen zijn inzetbaar bij specifieke vragen van personeel en op consultbasis voor patiënten. Tijdens een inloopspreekuur kunnen, buiten de wachtlijst om, patiënten vrijblijvend binnen lopen om vragen te stellen. Er is een meerjarige strategie geschreven en een driejarenplan opgesteld. Tevens participeren de seksuologen tijdens verschillende congressen en symposia om hun kennis te verspreiden en te delen met anderen. Het traject is planmatig en methodisch aangevlogen.

In zowel de gesprekken met de verzorgende opvoedkundigen en verpleegkundigen (VOV) als met patiënten komt duidelijk naar voren dat het onderlinge contact tussen VOV en patiënten als prettig wordt ervaren. Patiënten geven aan dat het personeel betrokken is en ze zich gehoord en veilig voelen bij het personeel. De bejegening door het personeel op de afdelingen wordt door de patiënten als fijn ervaren, als ook de methode ‘positieve bekrachtiging’ die het personeel gebruikt. Het personeel probeert zoveel mogelijk op de werkplekken op de afdelingen aanwezig te zijn. Patiënten zijn openhartig naar personeel en er zijn vaak gezellige momenten op de groep. Elke dag wordt er gezamenlijk een dagopening tijdens het ontbijt gehouden en een afsluiting bij het diner. Daarnaast vinden er nog individuele gesprekken plaats. Het is het reviewteam opgevallen dat het personeel een groot hart voor de patiënten heeft en vindt het bewonderingswaardig om te zien dat er sprake is van zo’n goede band tussen VOV en patiënten.

De kliniek is bezig beleid rondom seksualiteit in de organisatie vorm te geven. Het eindresultaat ligt er nog niet maar de ontwikkelingen richting dit eindresultaat zijn een echte parel. Zo is er veel aandacht voor het onderwerp, wordt een visie op seksualiteitsbeleid gevormd, is een pornobeleid gemaakt, is er een familiekamer gefaciliteerd waar patiënten tijd kunnen doorbrengen met hun partner, is een werkgroep rondom seksualiteitsbeleid opgericht en wil de organisatie in de toekomst graag een seksuoloog in dienst nemen. Tevens wordt nagedacht over het vormgeven van trainingen en opleidingen voor medewerkers rondom seksualiteit en hoe dit bespreekbaar te maken met de patiënt.

Het behandelteam is in een relatief korte tijd gegroeid met als positieve gevolg het vergroten van het behandelaanbod. Zo is er sinds half januari 2023 nieuw groepsaanbod met betrekking tot een module voor verslaving. Hiervoor was de verslavingsmodule meer gericht op terugvalpreventie, wat niet aansloot bij de doelgroep. Nu heeft één van de nieuwe psychologen met ervaring in de verslavingszorg een nieuwe module geïmplementeerd bij FPA Den Haag, die nu gegeven wordt. Deze module kan bij uitzondering ook aangepast worden naar een individuele variant. Het vergrote behandelaanbod komt ten goede aan de kwaliteit van zorg aan de patiënten. Het reviewteam heeft wel gemerkt dat het aanbod erg cognitief gericht is en wil de tip meegeven om dit in de toekomst uit te breiden met meer non-cognitief aanbod.

Het staff overleg is een multidisciplinair overleg waar afdelingsoverstijgend verschillende thema’s worden besproken. Het staff overleg vindt iedere ochtend plaats en alle disciplines en medewerkers van de verschillende lagen van de organisatie kunnen hierbij aansluiten. Tijdens deze bijeenkomsten wordt er kennis overgedragen, informatie gedeeld en complexe casuïstiek besproken. Het staff overleg dient om iedereen op de hoogte te houden hoe het op de afdelingen gaat. Zo presenteert ieder team over de gang van zaken op de afdeling en zijn patiënten deels aanwezig om zichzelf aan de hand van hun delict en dossier te introduceren. Patiënten worden hier in ondersteund. Thema’s die tijdens het staff overleg behandeld worden zijn onder andere forensische scherpte, afstand en nabijheid en risicofactoren binnen de behandeling. Deze centrale plek waar aan verbinding, communicatie en kennisoverdracht wordt gewerkt wordt gemeenschappelijk gedragen en door alle lagen van de organisatie als grote meerwaarde gezien.

De FPA heeft een lastige periode achter de rug met veel personeelstekorten en een hoog verzuim. Tegelijkertijd hebben er veel wisselingen in teammanagers in een korte tijd plaatsgevonden, wat voor wantrouwen bij de verzorgende opvoedkundigen en verpleegkundigen (VOV) heeft gezorgd. Op dit moment bevindt de FPA zich in beter weer; het verzuim is fors afgenomen en het personeel heeft plezier in het werk teruggevonden. Er zijn nieuwe teams ontstaan die zich samen inzetten om wat moois te maken van de FPA en samen kwalitatief goede zorg te bieden. Het personeel straalt enthousiasme, gedrevenheid en betrokkenheid uit. De teammanagers zijn dichter bij de teams gaan werken, waardoor er meer vertrouwen en verbinding is ontstaan. Het reviewteam vindt het bewonderingswaardig hoe de FPA zich aan het ontwikkelen is en hier een duidelijke stijgende lijn in te zien is.

Binnen de kliniek is de bereidwilligheid om met elkaar te werken aan verbetering hoog. Medewerkers voelen saamhorigheid en verbinding met elkaar en tonen veerkracht en volharding als het gaat om het blijven bieden van de beste zorg aan patiënten. Medewerkers steunen elkaar en zijn loyaal aan de kliniek, aan de patiënten en aan elkaar. De basis om zorg te leveren is goed. De neuzen staan dezelfde kant op en tegelijkertijd is er ruimte voor eigen inbreng en ideeën. De cultuur die in de kliniek hangt, is open en prettig.

Iets waar FPA Zuidlaren in uitblinkt is de samenwerking met externe partijen voor zowel de instroom als uitstroom van patiënten. Voor de instroom is er een goede samenwerking met de FPC Dr. S. van Mesdag. Recent heeft er een onderzoek plaatsgevonden over het optimaal plaatsen van patiënten van de Mesdag naar FPA Zuidlaren, wat geresulteerd heeft in een voortraject. In het voortraject wordt de aanmelding gescreend en waar nodig extra informatie opgevraagd bij de Mesdag. Daarna volgt er een intakegesprek in de Mesdag met de patiënt. Hierna volgt er een ‘klinische les’: een gesprek met een medewerker van de Mesdag over de overdracht, waarbij alle benodigde informatie wordt besproken. Daarna wordt de patiënt overgeplaatst. Dit voortraject zorgt voor een warme overdracht en een goed ontvangst van de patiënt. Voor patiënten die niet vanuit de Mesdag instromen, is er een vaste dag waar alle aanmeldingen worden besproken. Hierna volgt er geen ‘klinische les’, maar neemt de opname-coördinator wel altijd contact op met externen (zoals de reclassering), zodat de benodigde informatie over de patiënt bekend is om de patiënt op te nemen. Voor de uitstroom van patiënten heeft FPA Zuidlaren nauwe contacten met de Ambulante Forensische Psychiatrie Noord Groningen (AFPN). Zoals mooi op de reviewdag werd benoemd, zijn zij ‘kind aan huis, iedereen kent hen’ en zijn er vaak naadloze overgangen naar beschermd wonen via de AFPN. Andersom ook, als patiënten na verblijf in FPA Zuidlaren onder de AFPN vallen, kan er door de goede samenwerking weer makkelijk terug opgeschaald worden naar de FPA. Wanneer er sprake is van crisisopvang, probeert het ForFACT team van de AFPN al in een vroeg stadium contact met FPA Zuidlaren op te nemen als een ambulant behandelde patiënt instabiel is en er een opname bij de FPA dreigt. Als er dan toch een opname volgt, is FPA Zuidlaren tijdig op de hoogte van de situatie en kan de patiënt (mits er plaats is) gelijk opgenomen worden. Ook is er speciaal voor de uitstroom een medeweker aangenomen die ruimte heeft om vervolgplekken te bezoeken voor patiënten. Hiervoor wordt er ook nauw samengewerkt met externe partners. Het reviewteam vindt het bewonderingswaardig om te zien dat door deze samenwerkingen er warme overdrachten plaatsvinden en er makkelijker op- en afgeschaald kan worden tussen de FPA en ambulante zorg.

De samenwerking tussen de DGB en sociotherapie wordt als zeer prettig ervaren. Het creëert een setting waarin mensen zich veilig en gesteund voelen. Medewerkers voelen zich zekerder en veiliger om bepaalde situaties aan te gaan als er een collega vanuit de DGB aanwezig is. Ook patiënten voelen zich gehoord en gezien door de medewerkers van de DGB. De DGB kan tevens als bruggenbouwer werken tussen patiënten en medewerkers. Het contact is laagdrempelig en respectvol. Medewerkers werkzaam bij de DGB zijn beveiligers die zijn opgeleid om door middel van contact te de-escaleren. Wanneer fysiek ingrijpen noodzakelijk is, hebben zij de situatie snel onder controle. De DGB is iedere ochtenddienst, middagdienst en nachtdienst aanwezig met zes medewerkers, in totaal bestaat het DGB uit 40 medewerkers.

Met de klinische lessen wordt er aandacht geschonken aan deskundigheidsbevordering binnen FPA Zuidlaren. De lessen worden gegeven door zowel medewerkers zelf als externen. Voorbeelden van onderwerpen die in de lessen aan bod komen zijn forensische scherpte, autisme, motiverende gespreksvoering en de Forensische Leerlijn. Het aanbod wordt aangepast aan de behoeften van de medewerkers. Als medewerkers niet fysiek bij de les aanwezig kunnen zijn (omdat zij bijvoorbeeld aan het werk zijn op de afdeling), kunnen zij aansluiten via Teams. Ook is er de mogelijkheid om de les achteraf terug te kijken. Het reviewteam vindt het waardevol dat op deze manier aan deskundigheidsbevordering wordt gewerkt.

De kliniek heeft sociotherapeuten met een coördinerende functie in dienst. De coördinatoren hebben een overstijgende rol binnen de sociotherapeutische teams en zijn de schakel met zowel het management als de behandeling. De coördinatoren zorgen ervoor dat protocollen worden opgevolgd, bieden medewerkers coaching on the job en werkbegeleiding, zijn de spin in het web en zijn de verbindende factor tussen de verschillende disciplines en de bedrijfsvoering.

Waar het reviewteam van onder de indruk is, is het brede palet aan dagbesteding wat aangeboden wordt. Naast de activiteitentherapie die FPA Zuidlaren heeft, zijn er op het terrein rondom de FPA allerlei mogelijkheden met betrekking tot dagbesteding. Zo is er een lijstenmakerij, fietsenmakerij, groenvoorziening, houtbewerking en een kringloop. Patiënten kunnen hier vijf dagdelen per week terecht en verdienen €1,65 per dagdeel. Het management geeft aan dat zij dagbesteding belangrijk vinden voor de behandeling. Patiënten zelf geven aan de dagbesteding leuk te vinden en dit als werk te zien. Ze vinden het fijn dat er op het terrein zelf zoveel mogelijkheden zijn. Wat het reviewteam waardevol vindt om te zien, is de verbinding die gemaakt wordt met de maatschappij. Zo is de dagbesteding niet alleen beschikbaar voor patiënten van FPA Zuidlaren, maar zijn er ook mensen van andere instellingen op het terrein die naar de dagbesteding komen. Daarnaast komen klanten van buiten het terrein naar de kringloopwinkel en worden er meerdere keren per jaar markten georganiseerd waar iedereen welkom is. De dagbesteding biedt op deze manier een mooie stap naar een leven buiten de FPA toe, wat dit tot een parel maakt.

De kliniek is een grootschalige samenwerking aangegaan met de ING bank. Onder de paraplu van de kliniek hebben alle patiënten een eigen, persoonlijke bankrekening. Op deze manier faciliteert de kliniek een stukje autonomie voor de patiënt op het gebied van financiën zonder het toezicht te verliezen. Patiënten die door een strafblad niet in aanmerking zouden kunnen komen voor een bankrekening hebben die mogelijkheid nu wel en kunnen deze rekening meenemen na afloop van hun verblijf. Ook biedt het veel overzicht dat alle rekeningen onder dezelfde bank vallen. De kliniek kijkt hierin verder dan alleen de behandeling en bereidt de patiënt voor op een leven buiten de kliniek met financiële onafhankelijkheid.

Wat het reviewteam gelijk opviel bij binnenkomst, is de huiselijke sfeer van de IAB. De IAB is een ruimte midden in de FPA waar activiteiten georganiseerd worden en dient als een ontmoetingsplek voor zowel patiënten als medewerkers. Bij de IAB wordt er niet in blokken gewerkt, maar kunnen patiënten binnenlopen wanneer ze willen. Er is sprake van laagdrempeligheid en er heerst een huiselijke sfeer. Iedereen is gelijkwaardig aan elkaar en er is geen ‘wij en zij’. Behandelaren zitten vlak bij de IAB en komen zo nu en dan langs om op een andere manier dan in gesprekken een connectie te maken met de patiënt. Zo heeft er laatst een arts met een patiënt geschilderd. Het personeel luncht vaak in de IAB samen met patiënten, drinkt hier koffie met elkaar en viert hier dagen zoals kerst of een verjaardag. ‘We doen hier gewoon normaal’, zoals een medewerker vertelde. Het reviewteam vindt het mooi om te zien dat er een ruimte is waar geen sprake is van patiënt/hulpverlener, maar waar juist op een laagdrempelige manier met elkaar wordt omgegaan.

De kliniek laat een innoverend karakter zien als het gaat om het inzetten van technologie en nieuwe inzichten binnen de behandeling. Na een pilot fase bereiken nieuwe werkmethoden ook daadwerkelijk de weg naar de werkvloer en de patiënten. De praktijk laat zien dat de zorg die geboden wordt continu in ontwikkeling is. De kwaliteit rondom implementatieprocessen lijkt goed geborgd te zijn. De kliniek maakt gebruik van de inzet van VR middels VRelax, er worden E-health modules aangeboden en de kliniek heeft het werken met ervaringsdeskundigheid en de FHIC-methode geïmplementeerd. Daarnaast is er een innovatieteam opgericht waarbinnen aandacht is voor thema’s zoals seksualiteitsbeleid, gezondheid en leefstijl. Ook maakt de kliniek gebruik van het beloningssysteem ‘de token economy’. Hierbij kunnen patiënten bij goed gedrag een token verdienen. De tokens worden opgespaard en wekelijks uitgekeerd in geld, dit kan besteed worden in de winkel.

Twee jaar geleden bestond er een kloof tussen medewerkers van het team V&V en behandelaren. Er heerste een ‘wij en zij’ cultuur. De afgelopen tijd is geïnvesteerd in de verbinding tussen de teams en hierdoor is de samenwerking aanzienlijk verbeterd. Het contact is laagdrempelig, er kan bij elkaar naar binnen worden gelopen en er is samenspraak bij het opstellen van behandelplannen. Als er onduidelijkheden zijn waarom een behandelaar bepaalde keuzes maakt, wordt hierover met elkaar in gesprek gegaan. Er heeft ook een groei in het behandelteam plaatsgevonden, waarmee het behandelaanbod ook vergroot is. Als een patiënt binnenkomt, kan er op basis van zijn problematiek gekeken worden welke behandelaar het beste past. De diagnostiek wordt sinds kort door FPA Kompas zelf gedaan. Dit werd eerst uitbesteed aan een zorgaanbieder op het terrein, maar door grote wachtlijsten heeft de FPA dit naar binnen gehaald en kunnen zij dit zelf doen met behulp van de diagnostiekafdeling van de Pompestichting.

Er liggen binnen de kliniek veel wensen voor verbetering. Er wordt initiatief getoond om de organisatiestructuur te optimaliseren en de zorg die geboden wordt aan patiënten door te ontwikkelen. De kliniek wil met elkaar werken aan een goede basisfundering. Er wordt op meerdere thema’s ingezet. Zo is het RNR model recentelijk geherintroduceerd met de nodige scholingsmogelijkheden en overlegmomenten. Daarnaast heeft een extern bureau een analyse ter verbetering gedaan en een plan opgesteld waar uitvoer aan wordt gegeven. Ook hebben er ontwikkelingsgesprekken plaatsgevonden tussen medewerkers en de HR afdeling en worden er borrels voor personeel georganiseerd om aandacht te besteden aan thema’s als verbinding. Tevens wordt er actief gewerkt met de modules van de forensische leerlijn, is er een extra manager aangesteld die de functie van meewerkend coördinator moet gaan uitvoeren, is er aandacht geweest voor taakbeschrijvingen en worden er plannen voor de toekomst gemaakt. De kliniek toont hiermee bereidwilligheid en een actieve houding voor verbeteringen.

Tijdens de reviewdag is het reviewteam opgevallen dat FPA Kompas een duidelijke visie heeft die is doorgedrongen in alle lagen van de organisatie. De visie is gestoeld op het gedachtegoed van het herstelgericht werken. Eén van de medewerkers heeft het hele team geschoold in SRH (Steunend Rationeel Handelen), wat naast de CRA (Community Reinforcement Approach) gebruikt wordt. In deze methodiek staat het kijken naar de krachten van de patiënt centraal. Bij binnenkomst van een patiënt wordt gekeken naar wie de mens achter de patiënt is en waar zijn of haar kracht ligt. ‘Het complete plaatje ontdekken’, zo noemden medewerkers dit. De focus ligt op wat de patiënt goed doet, in plaats van wat fout gaat. Zo wordt er bij een positieve urinecontrole niet gestraft met inperken van vrijheden, maar wordt er achterhaald waarom iemand vervalt in middelen en wat er de volgende keer gedaan kan worden om dit te voorkomen. Negatieve urinecontroles worden juist gevierd. Ook kijken medewerkers naar wat ze zelf kunnen veranderen om de patiënt beter te kunnen ondersteunen in hun herstel en ketenpartners worden meegenomen in de visie van FPA Kompas. Het reviewteam merkt duidelijk dat iedereen dezelfde visie uitdraagt en hier enthousiasme over uitstraalt.

De kliniek is in beweging op zowel het gebied van patiëntenzorg als de organisatiestructuur. Er worden initiatieven getoond om processen te optimaliseren en de beste zorg te leveren aan de patiënt. Tevens bereiken nieuwe initiatieven na een pilotfase ook daadwerkelijk de weg naar de werkvloer. Zo heeft de kliniek een nieuwe visie op leiderschap geïntroduceerd en wordt er actief gekeken hoe seksualiteitsbeleid meer vorm en inhoud kan krijgen binnen de behandeling. Er worden tal van acties ingezet om het sociale netwerk te betrekken bij de behandeling en het vader-kind contact te optimaliseren. Tevens is er een project gestart in samenwerking met Telio voor digitale services aan de patiënt. De patiënt kan dan zelf verzoeken indienen voor bijvoorbeeld een gesprek met de medische dienst of videobellen met het gescreende sociale netwerk. Tot slot wordt er gekeken hoe bijvoorbeeld mindfulness kan bijdragen aan de veerkracht van medewerkers en patiënten en wordt er aandacht geschonken aan het forensisch scherp maken van medewerkers.

Wat in verschillende gesprekken tijdens de reviewdag naar voren kwam, is de goede basis die FPA Kompas heeft. De goede basis zorgt ervoor dat er betere zorg geboden kan worden, wat ten goede van de patiënten komt. Door een directie met een lange termijnvisie is een uitgebreid team mogelijk. Er is momenteel meer fte in dienst dan nodig is, wat verschillende voordelen oplevert. Zo kunnen ziektes en vakanties van medewerkers makkelijker opgevangen worden, is er sprake van een vliegende keep die kan bijspringen op de groep en is er een groot behandelteam. Veel stagiaires blijven na hun stage werkzaam voor FPA Kompas en flexwerkers zijn zelden nodig, wat een vast en hecht team maakt. De goede basis is ook terug te zien in de overlap tussen de middag- en avonddienst waar slim gebruik van wordt gemaakt. Voorheen waren de MDO’s in de ochtend, maar dit vindt nu tijdens de overlap plaats. Hierdoor kunnen er meer medewerkers van het team V&V bij aansluiten, wat zorgt voor meer balans tussen het team V&V en het behandelteam en een gelijkwaardigere discussie. Ook is er in de overlap ruimte voor medewerkers om aan de slag te gaan met e-learnings of om iets extra’s te kunnen bieden voor patiënten zoals het vieren van successen. Daarnaast komt de goede basis terug in de investering in scholing. Er is een duidelijk scholingsplan waarvan goed wordt bijgehouden wie waarin is geschoold. In het scholingsbeleid wordt ingespeeld op de behoefte van medewerkers. Zo start er binnenkort scholing over persoonlijkheidsproblematiek, waar medewerkers van ervaren dat nog expertise gemist wordt. Het reviewteam vindt het goed om te zien hoe de goede basis positief uitpakt voor zowel patiënten als personeel en ziet dit dan ook zeker als een parel waar andere FPA’s van kunnen leren.